nieuws | Moonproject

Deze zomer (2009) werk ik enkele middagen voor het Moonproject: ontmoetingen tussen kunstenaars en het zestienjarige meisje Anemoon. Zij is anders ontwikkeld (ze praat niet met woorden, en haar aandacht is vaak in een eigen wereld) en mensen als zij worden meestal opgevangen in zorginternaten. Maar het gezin van Anemoon gelooft er heilig in dat het veel beter voor haar is als ze zo veel mogelijk persoonlijke aandacht krijgt en zij hebben een thuiseducatieproject met maatwerk op poten gezet. Ik vind dit een fantastische aanpak, en als kunstenaar heb ik zo de eer om op mijn eigen manier met Anemoon in contact te komen.


Alle schone schijn laten varen, dat is wat mij direct te doen stond zodra ik haar ontmoette. Moon, zoals ze meestal genoemd wordt, reageert nauwelijks op beleefdheden als ‘Hoe gaat het met je?’, als daar geen intimiteit mee gepaard gaat. Ze kijkt me doordringend aan en legt haar hand op mijn arm of gezicht en maakt een vrolijk geluid. Zo van: ‘ik zie jou, fijn.’ En dat hoeft niet aan het begin of eind van een ontmoeting te zijn, dat kan op ieder moment. Er lekker bij lachen is helemaal goed; plezier delen is voor haar interessanter dan een gesprek voeren zo als dat gangbaar is.

Nog iets dat ik heb losgelaten is de precieze uitvoering van mijn plannetjes. Ik had bedacht iedere keer iets met lichaam en natuur te doen. Bijvoorbeeld samen kijken naar het groeien van de Roos van Jericho (dat is een plant die je echt kunt zien reageren op water; hij opent zich dan en kleurt groen), dit na te doen met onze handen, armen en hele lichaam, en er later een filmpje over te maken. Dit was iets wat Moon helemaal niet boeide; het was niet tastbaar en duidelijk genoeg. Maar het feit dat we op het bed van haar ouders zaten, dat was juist een groot feest!

Ook had ik vier t-shirts meegenomen die zijn gebaseerd op interactie: met verplaatsbare knikkers er in, met linten door ringen zodat je lussen kunt trekken, met vilten labeltjes, en met stukken klittenband zodat je de vorm zelf kunt bepalen. Maar Moon richtte haar aandacht alleen op het t-shirt met fel gekleurde labeltjes; daar kon ze geen genoeg van krijgen. Op dat moment moest ik mijn teleurstelling (hee ze vind de dingen die ik gemaakt heb niet zo leuk als dat ik hoopte) plaats laten maken voor nieuw inzicht (aha ze houdt van felgekleurde flapjes, die wil ze graag verder ontdekken). Improvisatie is dan de hoogste creativiteit.

Ik heb met haar onderzocht wat kleverig materiaal doet (plakband, klittenband, statisch plastic), geëxperimenteerd met water (druppels, vijvers en fonteinen maken met de handen, plastic zakjes vullen en het laten regenen), transparantie laten zien (vele sluierjurken achter elkaar door uittrekken zoals bij mijn filmpje “No more rubbish!”, organza laten voelen, takjes en blaadjes gevangen tussen boeklon en daar een boekje van gemaakt, dingetjes in een plastic zakjes-t-shirt verzameld, een half transparante tent gebouwd), plantjes bekeken (alle planten die we onderweg tegen komen worden uitgebreid gevoeld, de Roos van Jericho kreeg toch water dankzij Moon, kort animatiefilmpje van het groeien van tuinkers, een hemd met groeiend tuinkers om te dragen) en geluiden gemaakt (fietsbellen klinken allemaal anders, zingend wandelt het leukst, klappen in de handen en klokken met je tong is een grappige vorm van praten..).

Ik zou er een interessante omschrijving van kunnen maken voor een kunstcommissie, maar bij Moon is het niet meer dan dat het is; concepten bestaan niet.

Het kunstwerk dat ontstaat is niet te pakken in beelddocumentatie of een samenvattende tekst: het kunstwerk bestaat enkel tussen haar en mij, op dat moment. Voor mij is dat best vreemd; ik ben toch gewend dingen esthetisch te presenteren, aan mensen waarvan ik de reactie kan inschatten (kunstpubliek). Moon heeft hele andere voorwaarden. Als haar ogen glinsteren, of als ze geboeid aan iets voelt, krijg ik het gevoel dat er wat belangrijks gebeurt, en het is heel spannend om dat te laten ontstaan. Het zou me niet verbazen als die fysieke reactie eigenlijk bij iedereen de meest waardevolle is.